Goud Geld (deel2) - De geschiedenis van Geld

Door MistrX op donderdag 12 december 2013 18:43 - Reacties (6)
Categorie: Actualiteiten, Views: 3.683

Valuta... Geld... olie... edelmetalen... virtuele valuta... overige goederen...
Alles wat een waarde vertegenwoordigt heeft ťťn ding gemeen: Vertrouwen.

Aan ieder die het interesseert: Welkom bij deel 2 van de trilogie: Goud Geld. Pak drankje, hapje en schuif weer lekker aan. Extra informatie die ik gemist heb, correcties en misstappen en/of algemene discussie? Laat het weten! :)

Als mensen geen vertrouwen in iets hebben, betekent het eigenlijk dat ze er minder waarde aan toekennen. En omgekeerd evenredig: Meer vertrouwen betekent hogere waarde. Maar waarom vertrouwt men iets in de eerste plaats? Het vertrouwen stamt uit behoefte en het verloop van deze behoefte. Neem bijvoorbeeld goud: Het is een nuttig edelmetaal. Zo ziet het er mooi genoeg uit om sieraden mee te maken. Het is daarbij gemakkelijk te bewerken. De verwachting is ook dat dit altijd wel zo zal blijven. Dat alleen al is genoeg om er een waarde aan te hechten. Tel erbij op dat het schaars is en de waarde vermeerderd. Meer mensen willen het hebben dan dat er te verdelen is en men is dus bereid meer te investeren om het te bemachtigen.

In deel 1 eindigde ik met waarom China zoveel investeert in Goud. Waarom veel Chinezen speculeren in virtuele valuta zoals Bitcoin. Dit is namelijk om niet per definitie afhankelijk te hoeven zijn van de Dollar. Het vertrouwen in de Dollar daalt. Sterker nog: Het daalt heel erg snel. Hoe harder de drukpers van de FED draait, hoe meer Dollars in het systeem en hoe minder waard de schuldenlast wordt die de Verenigde Staten uit heeft staan in het buitenland. Met andere woorden: Inflatie wordt als hulpmiddel gebruikt om de schuld minder waard te laten worden (inflatie is ook een ander woord voor 'valuta ontwaarding'). Dit is in ieder geval de Chinese interpretatie. Schulden zijn voor de VS niet het probleem. De geloofwaardigheid en dus het vertrouwen daarentegen wel. Waarom schulden geen probleem zijn voor de Verenigde Staten en inflatie wel, kom ik een aantal alinea's verderop op terug.

In mijn vorige muur van tekst (deel 1) legde ik ook uit hoe de valuta machine werkt. Uiteraard weet ik, dat in de tekst mijn sarcasme betreft deze machine wel op te merken viel. Desondanks, als je weet hoe de machine in elkaar steekt, kun je zelf ook tot de conclusie komen dat ook hier een heel groot vertrouwensissue meespeelt. Helaas is dat vertrouwen sinds 2008 aardig aan het rammelen. Het systeem is onhoudbaar. Dat is echter niet een probleem van de laatste paar jaar. Deze onhoudbaarheid is intrinsiek gekoppeld aan de werking van het systeem.

----

Inflatie, deflatie, allemaal termen die al speelde in de tijd van de oude Grieken. Handel daarentegen is een nog veel ouder begrip. Ruilhandel is namelijk al vele duizenden jaren ouder. Echter het nadeel van ruilhandel is dat alles afhankelijk is van het toeval: Als ik een schaap wil hebben moet ik al iemand tegenkomen die (gezonde) schapen heeft en aan mij wilt geven. Wilt die persoon het niet geven, dan moet ik hopen dat ik die persoon iets kan aanbieden waarmee we kunnen ruilen (voor de verdiepers, Google eens naar 'Coincidence of wants'). Het wordt helemaal feest als goederen afhankelijk zijn van seizoen en dus tijdsgebonden zijn. Je kan je denk wel voorstellen dat op een oppervlakte zo groot als Nederland met nog geen 50e het aantal inwoners dit niet de meest praktische variant van handel bedrijven is.

In grote lijnen:
Voor het onderhouden van een beschaving zijn er standaarden nodig. Ook voor geld. Dit ontstond in het Mediterrane gebied rond 1000BC. Een muntstandaard was daar nodig. De muntstandaard staat dan vast aan een massa geproduceerd ongespecialiseerd product. Dit heet met een mooi woord: 'commodity's'. Commodity's kunnen bijvoorbeeld grondstoffen zijn (denk aan olie bijvoorbeeld) of agrarische producten bijvoorbeeld rijst of graan. De prijs wordt dan vastgesteld op vraag en aanbod en nog enkele andere karakteristieken. Omdat de munt dan vervolgens geslagen word in standaard formaten en gewichten (voor bijvoorbeeld de zuiverheid van het metaal) had men ook niet bij elke transactie een weegschaal nodig om waarde te kunnen wegen. Behalve als de munt dermate versleten was dat hij ongeldig verklaard moest worden.

Bekend zijn de, uit Electrum (legering van zilver en goud) geslagen munten uit Lydia (lag in wat nu ten westen van Turkije is) rond 650BC. Dit op goud en zilver gebaseerde muntensysteem waaide snel over naar het klassieke Griekenland waar de eerste bekende vrije markt economie bestond. Deze beschaving kon door de standaardisatie in het geldsysteem, heel snel, heel groot worden. Griekenland had genoeg van deze edelmetalen in de grond om de legers te kunnen financieren. De mijnen werden bemand door slaven en delfde het gratis voor de overheid op. Toen in Laurium een grote zilver ader gevonden werd betekende dit een gigantische vergroting van de militaire vloot rond de 5e eeuw voor Christus, bijvoorbeeld.

De Griekse economie stortte echter in toen de overheid niet genoeg geld meer had voor de betalingen aan zijn grote leger en publieke werken. De oplossing leek voor de Griekse overheid heel eenvoudig: Die zilver en goud voorraden, die kunnen we wel even versmelten en mengen met andere minder waardevolle materialen zoals koper. Het Effect: Er konden meer munten geslagen worden. Immers hadden deze nog steeds dezelfde waarde opdruk. Alleen omdat de munt minder zuiver was, was hij in feite minder waard geworden. Geldontwaarding. Inflatie.

Dit systeem is vervolgens ook nog instabiel dan dat ik nu doe vermoedden waarschijnlijk. De letterlijke waarde kon namelijk behoorlijk fluctueren. Denk bijvoorbeeld aan dat mensen hun gouden munten gingen vijlen om er een beetje af te halen. Als ze dat maar vaak genoeg deden en het vervolgens zelf weer omsmelten, konden ze zelf nieuwe munten maken. Ook een probleem was het bestaan van gouden en zilvermunten naast munten van andere minder waardevolle materialen. Met allemaal onafhankelijke koersen. Dit gebrek aan stabiliteit werd weggenomen bij de totstandkoming van nationale banken. Deze partijen gaven garanties uit dat de munten te verruilen waren voor fysiek goud met een vooraf bepaalde waarde.

De volgende stap in de evolutie van geld was dat een munt geen eenheid van gewicht werd maar een eenheid van waarde (voor de verdiepers, Google eens naar 'Seigniorage' hier kom ik later ook nog even op terug). Dit is het verschil tussen de waarde van het geld en de werkelijke kosten om het te produceren en te distribueren (denk aan het probleem van hyperinflatie in de Weimar Republiek (Duitsland voor de 2e Wereldoorlog). Tijdens deze hyperinflatie was het goedkoper om de bankbiljetten te gebruiken als behang dan dat men er werkelijk behang van ging kopen). De afgedrukte waarde was lager dan het materiaal waarvan het gemaakt was.

In het jaar 1900 van de vorige eeuw ging de Verenigde Staten over op de goudstandaard. Daarvoor bestond een dubbel-standaard waarbij zowel goud als zilver prijzen berekend werden (voor de verdiepers, Google eens naar 'Bimetallic standard' en voor het uiteindelijke afschaffen van deze standaard naar 'Coinage Act of 1873'. Ook interessant: 'Panic of 1893'). Dit zorgde ervoor dat elke dollar gelijk stond aan 1.5 gram goud. Een vastgestelde waarde.

Er werd oorlog gevoerd die ontzettend kostbaar was: De 1e Wereldoorlog (destijds 'The Great War', of 'The war to end all wars'). Om de handelswaarde van de Dollar te kunnen garanderen, heeft de US Treasury (de schatkist) de staat en nationale banken geautoriseerd om noodgeld bij te drukken (voor de verdiepers, zoek voor de grap eens naar 'Aldrich-Vreeland Act'). Ook de FED die net opgericht was heeft kunnen helpen door schulden in te kopen aan buitenlandse schuldenaren. Dit was destijds zeer succesvol. De schulden konden worden betaald en voor het waarde behoud werd dit extra geld uiteindelijk opgeheven als wettig betaalmiddel (extra inflatie gecreŽerd en weer opgelost via een zelfde hoeveelheid deflatie). De goudstandaard werd daarna hersteld in 1914.

Toen de grote depressie optrad, hebben veel grote munten in de wereld hun goudstandaard losgelaten omdat speculanten goud wilden voor hun geld (er ontstonden bankruns). In de VS resulteerde dit in het bijna uitputten van de goud reserves. Maar door een aantal maatregelen onder president Roosevelt kon de Dollar gedevalueerd worden en uiteindelijk vastgesteld op $35 per ounce. Hierdoor werd de Dollar interessant voor buitenlandse investeerders en kochten veel Dollars.

Helaas brak ook Wereldoorlog 2 uit. Deze oorlog had een goed deel van de internationale economie om zeep geholpen en dat moest gefixed worden. Dit heeft men onder het Bretton-Woods systeem kunnen doen door de Dollar te koppelen aan een deel van de goudstandaard (dus niet voor de volle 100% maar voor minder). In dit systeem zijn ook een hoop verschillende valuta aan de Dollar gekoppeld en dus indirect ook aan de goudstandaard (voor de verdiepers: Instituten zoals het IMF (International Monetary Fund) zijn opgericht en het IBRD (International Bank for Reconstruction and Development). Deze laatste is nu onderdeel van de 'Wereld bank').

In het begin van de jaren 70 vorige eeuw, trad er veel inflatie op door stijgende prijzen voor geÔmporteerde commodity's met olie in het bijzonder en de uitgaven die nodig waren voor het financieren van de Vietnam oorlog. Deze uitgaven waren niet tegemoetgekomen door andere overheidsbezuinigingen. Tel daarbij handelstekorten op en we zitten op de situatie dat de Dollar minder waard was geworden dan het goud die het moest vertegenwoordigen (let op: de Dollar was nog maar een deel van de totale goudprijs waard).

Toen kwam de zogenaamde Nixon Shock (of de grootste geldroof in de geschiedenis afhankelijk van hoe je het wilt zien): Toenmalig president Nixon heeft in 1971 besloten de directe uitwisseling van Dollars voor goud gestaakt. De Dollar werd toen een 100% fiduciair geld (fiat-currency). Er stond geen enkel percentage goud achter de Dollar en het Bretton-Woods systeem was daarmee ten einde gekomen. De goudprijs schoot toen door het dak als resultaat van de onderwaardering van de Dollar. Dit kwam door middel van excessieve inflatie van de geldstroom vanuit de FED, deze had namelijk veel geld gedrukt voor de betaling voor commodity's en de Vietnam oorlog. De Dollar kreeg zijn marktprijs in plaats van de goudprijs. De goudprijs ging van $35,- per troy ounce (1,125 $/g) naar bijna $500,- per troy ounce (29 $/g) in 1980. Deze maatregel van Nixon betrof ook alle aan de Dollar gekoppelde valuta's: Deze waren niet meer verbonden aan de goudprijs en eigenaren in het bezit van goud dat bij de VS uitstond kon niet meer omgewisseld worden. Er gaan de laatste tijd ook steeds meer geluiden uit diverse landen zoals Duitsland, Frankrijk en ook Nederland heeft het eens gemompeld, om al het goud dat in de VS uitstaat weer op te halen. Natuurlijk niet iets waar ze in de VS op zitten te wachten.

----

De Dollar is nu een internationaal reserve valuta. Dit houd in dat het een valuta is die in grote hoeveelheden uitstaat bij andere overheden en instituten als onderdeel van hun internationale reserves. Dit wordt gebruikt voor internationale transacties (voor de verdiepers, Google naar 'Reserve Currency'). Omdat de Dollar een reserve valuta is, kan de FED ongelimiteerd Dollars bijdrukken zonder per definitie in een schuldencrisis te belanden (daarom is het hele idee van een schuldenplafond ('Debt-ceiling') in principe ook pure onzin en geldt het alleen om het debat aan te wakkeren om het echte probleem aan het licht te brengen: een inflatiecrisis. Kom ik zo op terug).

De kosten voor de FED voor die extra gedrukte Dollar is enkel de kosten voor het drukken van die Dollar. Een andere overheid moet voor elke extra Dollar ook de representatieve marktwaarde voor die Dollar er tegenover zetten. Dit verschil in deze twee waarden is dus het 'Seigniorage'. De directe voordelen gaan dus naar de overheid van de Verenigde Staten (in de vorm van geld, goederen en lage rentes).

Het enige gevaar wat de Verenigde Staten echt op kan lopen is een inflatiecrisis en dus niet zozeer een schuldencrisis. Dit komt omdat het enige nadeel tegenover alle voordelen van het ongelimiteerd drukken van valuta, is dat de fiscale grenzen steeds opgerekt moeten worden. Voor het in stand houden van de huidige status quo moet er extra belasting geheven worden. Anders is de Dollar namelijk niet meer geloofwaardig, immers gemaakte schulden moeten afbetaald worden (dat dit gebeurt met ook weer geleend geld, lees daarover weer deel 1). Nu komen we weer bij het toverwoord uit de eerste paar regels van het betoog: Vertrouwen. Daarmee ook de reden dat het systeem onhoudbaar is: Er is meer belasting nodig dan dat er uiteindelijk opgebracht kan worden.

De FED heeft toegezegd dat ze stoppen met Kwantitatieve Versoepeling (voor de verdiepers, Google naar 'Quantative Easing'), zodra er aan voorwaarden wordt voldaan: Een verlaging van de werkloosheid naar tenminste 6,5% en de inflatie moet onder de 2,5% blijven. Dat eerste wat in november 2013 nog op 7% staat en dit jaar uit rond de 7% zal gaan schommelen. Dat laatste waar de FED zelf een hand in heeft en alleen werkt als het vertrouwen in de Dollar niet opgezegd wordt. Zeer speculatief dus (voor de verdieping van kredietwaardigheid die hier aan verbonden is: Google eens naar 'Fitch Ratings', 'Moody's' en 'Standard & Poor's'. Ook interessant is de Chinese tegenhanger: 'Dagong Global Credit Rating'. Die beoordeeld de VS ook lager dan de instituten die in de VS gevestigd zijn).

In deel 3 en het laatste deel kom ik terug met wat meer cijfers: Hoe landen laten zien dat ze de Dollar niet meer zo te vertrouwen en wat de mogelijke consequenties zijn. Of de consequenties ook zo uit gaan pakken is natuurlijk een 2e. Dat moet de toekomst natuurlijk uitwijzen.

Bronnen:
http://pubs.usgs.gov/
http://www.federalreserve.gov/
http://www.newyorkfed.org/
http://www.edelmetaal-info.nl/
http://www.Investopedia.com/
http://en.wikipedia.org/
http://forbes.com/
http://www.imf.org/
http://data.bls.gov/
http://goldsilver.com/
http://reuters.com/

Volgende: Goud Geld (deel3) – Het einde van een tijdperk 06-'14 Goud Geld (deel3) – Het einde van een tijdperk
Volgende: Goud Geld (deel1) - Waar komt geld vandaan? 11-'13 Goud Geld (deel1) - Waar komt geld vandaan?

Reacties


Door Tweakers user Palmolive, donderdag 12 december 2013 19:21

Interessant stuk! Leuk dat je het deelt :)

Door Tweakers user Kobus Post, donderdag 12 december 2013 21:11

Interessant. Dat kan nog leuk worden in de toekomst, als we het vertrouwen in de dollar kwijt zijn.

Door Tweakers user Snowmiss, donderdag 12 december 2013 22:34

Men vijlde overigens goud van de munten af. Tegenwoordig worden zulke oude munten wel eens geveild ;) of ze liggen in een museum.

Door Tweakers user MistrX, vrijdag 13 december 2013 14:39

Snowmiss schreef op donderdag 12 december 2013 @ 22:34:
Men vijlde overigens goud van de munten af. Tegenwoordig worden zulke oude munten wel eens geveild ;) of ze liggen in een museum.
Aangepast. Bedankt! :D

Door Tweakers user levik7, zondag 15 december 2013 23:11

Mooi geschreven weer, erg interessant.
Nu ben ik toch wel benieuwd hoe jij dit alles weet?
Want ik lees de ene na de andere afkorting waarvan ik nog nooit gehoord heb ;)

Je zegt dat het derde deel je laatste deel gaat zijn en dat die wat cijfers zal bevat.
Maar ik ben bang dat ik toch al heel veel vergeten ben van het eerste deel, en morgen ook van dit deel.
Dus misschien is het leuk om ook een deel vier te doen, waarin je wat conclusies geeft en een toekomst verwachting volgens jou(beargumentatie hoeft niet eens, want ik geloof het wel wat je zegt). Denk er maar overna ;)

Door Tweakers user jamy015, maandag 16 december 2013 22:27

Leuke post (ook deel 1), ik heb het een en ander van de gebruikte begrippen geleerd bij economie (ik zit nog op de middelbare school) dus het is leuk te zien hoe dat allemaal 'in je verhaal past'!

Verder ben ik het eens met levik7 hierboven!

En ik wacht met smart op deel 3 :)

Reageren is niet meer mogelijk